کتاب اتاق آبی | سهراب سپهری

درباره‌ی کتاب اتاق آبی سپهری

کتاب "اتاق آبی" یک رمان ایرانی و مجموعه‌ای از خاطرات زندگی "سهراب سپهری"، شاعر و نویسنده‌ی توانای معاصر است که با کاربرد واژگان و توصیفاتی دل‌انگیز و زیبا، لحظاتی دلچسب را برای خواننده خلق می‌کند.

در بخش اول کتاب، سپهری از اتاقی سخن می‌گوید که روزگاری همراه با خانواده‌اش در آن زندگی می‌کرده است. اتاقی به رنگ آبی که در گوشه‌ای از خانه‌باغ بزرگ آن‌ها قرار دارد. تمامی ماجرای این اتاق، از زمانی آغاز می‌شود که ماری خطرناک در آن دیده می‌شود. مادر سهراب بلافاصله پس از این واقعه، تمامی اسباب زندگی‌اش را جمع‌آوری کرده و همراه با فرزندانش به اتاقی سپید رنگ، در قسمت شمالی باغ نقل مکان می‌کند. آن‌ها تا پایان در این اتاق، روزگار می‌گذرانند. در طی تمامی این مدت، اتاق آبی خالی از سکنه باقی می‌ماند و همواره مارهایی در آن مشاهده می‌شود.

نویسنده به هنگام شرح ماجرا و توصیف اتاق‌های‌ سپید و آبی، از حکایت‌ها و داستان‌های اساطیری و همچنین تاریخ ادیان مختلف استفاده می‌نماید؛ وی علاوه بر این موضوع، به باورهایی قدیمی‌ای که حاکی از تاثیر مار بر بارور شدن انسان‌ها، موجودات و درختان دارد نیز، اشاراتی مفصل می‌کند.

از جمله داستان‌های اساطیری‌ای که در طی متن به کار رفته، حکایت یکی از خدایان یونان، به نام "هرکول" می‌باشد؛ پسری که از نیرو و شجاعتی خارق‌العاده برخوردار است. به طوری که در همان دوران کودکی، ماری خطرناک را با دستان کوچک خویش، اسیر کرده و می‌کشد. سپهری کودکی خود را با این ماجرا مقایسه می‌کند و توصیفاتی زیبا را در اختیار مخاطب قرار می‌دهد.

برشی از کتاب اتاق آبی

سال‌ها از دوران دانشکده می‌شد. روزی در یک گالری با استاد فرانسوی خود روبرو شدم. شاگر خود را دوست خطاب کرد. فاصله از میان برخاسته بود. جرات یافتم، و از او خواستم تا به کافه‌ای برویم و از رفته‌ها بگوییم. به گرمی پذیرفت. با هم به کافه‌ای رفتیم خلوت. قهوه‌ای خواستیم. و از هر دری سخنی راندیم. باب سخن گشوده بود که من عقده‌ها را گشایش خواستم. گفتم:

- استاد، روزی به کارگاه آمدید. منظره‌ای را گرته ریخته بودم با اندکی قرینه‌نگاری. گفتید قرینه را از میان ببر. و من بردم. اما به دل خشنود نبودم. من میان قرینه‌ها زیسته بودم. از خود می‌پرسیدم در قرینه‌سازی چه خرده‌ای است. شما بیگمان به خانه‌های ما پا نهاده‌اید.

- حرف از خانه‌های قدیمی می‌زنید؟

- البته استاد، خانه‌هایی که معمارباشی‌ها کرده‌اند. «آرشیتکت» معنی خانه را نمی‌یابد. حجاب عقلی غرب دریچه‌ی چشم و روان او را فرو پوشیده است. باری، این خانه‌ها در قرینه‌سازی غوطه‌ورند. حیاط را ذوق قرینه شالوده ریخته است. همتای هر باغچه در سوی دیگر آب‌نماست. در ابهام سرداب، قرینه‌ها محرم یکدیگرند. ایوان جای افشای قرینه‌هاست. اتاق‌ها هر سو به قرینه‌ها نشسته‌اند. اشیاء اتاق هم قرینه‌وار جاگزیده‌اند. لاله‌ها قرینه‌وار ایستاده‌اند. آینه‌ی درون این طاقچه، تکرار صفای آینه‌ی آن طاقچه است. گچ‌بری این حاشیه، طنین بی‌کاهش راز گچ‌بری آن حاشیه است. مرغ این سوی بخاری دیواری، ادای لطیف مرغ آن سوی بخاری است. اتاق، مکان حاضرجوابی دلپذیر است. هر ندایی را صدا باز آمده است. بی کم و کاست. قالی اتاق هم جولانگاه سازگار قرینه‌نگاری است.

- قرینه‌نگاری قالی به کمال نیست.

- کمال قرینه‌سازی را نباید جست. قرینه‌سازی درست هم در طبیعت نیست. ژاک نیکل از قول پدر می‌گوید: «آنچه به قالی‌های شرق دلربایی می‌بخشد این است که هرگز به تمام قرینه‌سازی نشده‌اند، بلکه چنین می‌نماید.» قالی، ما را به باغ ایرانی می‌برد. و خود جانشین باغ ایرانی بوده است: گویند پادشاهان ساسانی را این خیال پیش آمد که در زمستان نیز چشم از صورت باغ بر ندارند، پس فرمان دادند قالی بزرگی کنند به نقشه‌ی باغ و با رنگ و نگار آن. به جاست که «پادشاه کنار خود باغی نگه دارد که نگارنده‌ی عالم است، و نماد توانایی او بر طبیعت...

کتاب اتاق آبی به قلم سهراب سپهری توسط انتشارات ولی به چاپ رسیده است.

فهرست

اتاق آبی

معلم شعر ما

گفتگو با استاد

• نویسنده: سهراب سپهری
• انتشارات: ولی