دربارهی کتاب اسلامشناسی شریعتی
کتاب اسلامشناسی، آخرین متن کتاب اسلام شناسی مشهد است که توسط علی شریعتی تکمیل شده است. کتاب اسلام شناسی بیشتر درسهای علی شریعتی است که در دانشکدهی ادبیات مشهد به سال 1345 که دوست گرامی او، آقای شجاعی کار ضبط و پلی کپی آن را تعهد کردند نگاه داشتند و این چنین ماندگار شد.
کتاب حاضر نخستین گامی است که زبان فارسی در راه شناختن علمی و تحلیلی اسلام بر میدارد. هدف علی شریعتی نشان دادن روح حقیقی و سیمای واقعی اسلام بوده است. از این رو در بخش اول، مبنای اعتقادی اسلام را به عنوان یک مکتب آورده و در بخش دوم محمد را شناسانده که خود اسلام مجسم است و برای این کار نه تنها به تحلیل روانی و خصوصیات اخلاقی و تکوینی او پرداخته بلکه جزئیات وقایع حیات وی را در مدینه که در آن زندگی فشرده و سرشاری دارد نشان داده است.
بخشی از کتاب اسلام شناسی
در اینجا از شما میخواهم که با من بیندیشید تا آنچه به تازگی به ذهنم رسیده است تکمیل گردد و پخته شود. من معتقدم که همهی انحرافات، گناهها، جنایات، مفاسد و نیز همهی پستیها، انحطاطها و رذالتها و عقبماندگیها و خلاصه هرچه بد است و پست و ننگ، زاییدهی سه عامل است در انسان: 1.جهل؛ 2.ترس؛ 3.نفع.
من در اینجا زائد میدانم که یکایک انواع مفاسد و جنایات و پستیهای اخلاقی و اجتماعی و سیاسی، فردی و جمعی را مطرح کنم و نشان بدهم که چگونه معلول یکی از این سه علت است. تنها کافی است که برای اثبات صحت این نظریه، در خیال خود همهی جرائم و جنایات را که ممکن است در زندگی یک انسان یا در یک جامعه رخ دهد مجسم کنید و یک نوع، یا حتی یک نمونه را از آن میان پیدا کنید که زاییدهی عامل دیگری جز این سه باشد. اما توحید این هر سه عامل را در انسان موحد زائل میکند و ریشهی روانی آن را در اعمال روح وی میسوزاند.