دربارهی کتاب سازمان و اداره امور مدارس صافی
امروزه، هنرِ مدیریت و تعلیم و تربیت انسان ها را از دشوارترین، ظریف ترین و پر ثمرترین کارهای آدمی می دانند و به مدیریت تا آن حد اهمیت می دهند که هنر و علمِ اداره کردن را از شاخص های عمده ی تمدن ِ معاصر اعلام می کنند. از بین انواع مدیریت، مدیریت بر سازمان های آموزشی و پرورشی را با اهمیت ترین و مؤثرترین دانش زمان حاضر به شمار می آورند. در ابتدای هر فصل از کتاب حاضر، برخی از اهداف آموزشیِ مرتبط با همان بخش بیان شده و در پایان هر فصل نیز، سؤال هایی برای خودآزماییِ دانشجویان محترم مطرح شده است. در نگارش کتاب از نمودارها، آمار، جداول و تصاویر گوناگون، استفاده شده تا فهم مطالب آسان تر شود. هم چنین، نمونه هایی از آیین نامه های مدارس ابتدایی و راهنمایی تحصیلی در پایان کتاب آورده شده تا در صورت نیاز، دانشجویان با آخرین مقررات دوره ابتدایی و راهنمایی تحصیلی آشنا شوند. این کتاب در شش فصل با عنوان های زیر تألیف شده است که در ادامه به شرح آن ها می پردازیم.
1. کلیاتی درباره ی مفاهیم، اصول و مشخصه های سازمان و سازمان آموزش و پرورش 2. کلیاتی درباره ی مدیریت و مدیریت در آموزش و پرورش 3. کلیاتی درباره ی سازمان و تشکیلات اداری وزارت آموزش و پرورش 4. کلیاتی درباره ی سازمان مدارس در ایران 5. درجه بندی مدارس و وظایف عمده ی بعضی از کارکنان 6. کلیاتی درباره ی قوانین و مقررات آموزش و پرورش و مکاتبات اداری.
فصل اول: به بیانِ" کلیاتی درباره ی مفاهیم، اصول و مشخصه های سازمان و سازمان آموزش پرورش " می پردازد. آدمی در طی مراحل زندگی و در دوره های مختلف تاریخی برای پاسخگویی به نیازها و رفع مشکلات متعدد خود، ناگزیر به استفاده از همکاری و تشریک مساعی با انسان های دیگر، در قالب ها و نظام خاصی شده است که امروزه به آن، سازمان می گویند. در فرهنگ معین سازمان عبارت است از: مجموع دستگاه ها و شعب و کارمندان یک اداره یا یک مؤسسه که به آن تشکیلات می گویند. هدف کلی ایجاد سازمان را باید ارائه ی خدمات و رفع احتیاجات گروه های مختلف مردم دانست.
فصل دوم: مدیریت عبارت است از: هماهنگ کردن عوامل مادی و انسانی مورد لزوم و هدایت این عوامل در جهت تحقق هدف یا هدف های خاص. مدیریت در بُعد انسانی عبارت است از: کار کردن با مردم، میان مردم، برای مردم و به خاطر خدا. یکی از مدیریت های مهم و مؤثر و حیاتی برای هر جامعه، مدیریتِ آموزش و پرورش است. مدیریت در دستگاه آموزش پرورش نقش حیاتی در پیشبرد و تحقق اهداف تعلیم و تربیت دارد، لذا اگر گفته شود که مدیریت آموزش و پرورش، از دشوارترین و ظریف ترین مدیریت هاست، سخنی به گزاف نخواهد بود.
فصل سوم: سازمان کنونی آموزش پرورش ایران هم اکنون از دو قسمت اساسی تشکیل شده است: 1. سازمان آموزشی 2. سازمان اداری. سازمان آموزشی شامل دوره های مختلف کودکستان، دبستان، راهنمایی تحصیلی، متوسطه ی عمومی و فنی حرفه ای، پیش دانشگاهی و آموزش عالی است. در این فصل، نظام و تشکیلات اداری و اهم وظایف آموزش پرورش مورد بحث قرار می گیرد.
فصل چهارم: سازمانِ کنونیِ مدارس ایران حاصل تحولاتی است که در دوره های مختلفِ گذشته در بافت و ساختار مؤسسات آموزشی پدید آمده است. مهم ترینِ این سازمان ها از صدر اسلام تا کنون شامل: خانواده، مسجد، مکتب و مدرسه بوده است. اهمیت و اهداف هر دوره از نظام آموزشیِ کشور ایران در این بخش تشریح شده است.
فصل پنجم: مدارس کشور با توجه به تعداد دانش آموزان، به درجاتی تقسیم می شوند و طبق این درجه بندی، پست های سازمانی نیز برای آن ها در نظر گرفته می شود. سازمان و درجه بندی مدارس ایران به پبشنهاد دفتر بودجه و تشکیلات و دفاتر ذی ربط، و تأیید معاونت نظارت راهبردی ریاست جمهوری تعیین و ابلاغ می شود. در ادامه ی این فصل، وظایف معلمان، معاونان، مشاوران، مربیان امور تربیتی و مدیران نیز نام برده شده است.
فصل ششم یکی از موارد مهمی که در سازمان های مختلف، از جمله سازمان آموزش و پرورش باید مورد توجه مدیران، معلمان و سایر کارکنان رده های مختلف سازمانی قرار گیرد، آگاهی از قوانین و مقررات اداری و آموزشی و مراجع وضع کننده ی هر یک از قوانین و مقررات است.
فهرست کتاب سازمان و اداره امور مدارس صافی
فصل اول: کلیاتی درباره ی مفاهیم، اصول و مشخصه های سازمان و سازمان آموزش پرورش
- برخی از هدف های آموزشی فصل اول
- مفهوم و ضرورت ایجاد سازمان ها
- تعاریف سازمان
- اهداف سازمان
- اقسام سازمان ها، اشکال و ترکیب آن ها
- سازمان رسمی
- اصول مشترک سازمان ها
- نمودار و راهنمای سازمان
- انواع سازمان های دولتی
- سازمان آموزش پرورش و شیوه های اداره ی آن
- سئوال هایی از فصل اول
فصل دوم: کلیاتی درباره ی مدیریت و مدیریت در آموزش پرورش
- برخی از هدف های آموزشی فصل دوم ویژه ی مدرسان
- اهمیت، ضرورت و تاریخچه ی مختصر مدیریت
- تعاریف مدیریت
- شاخه ها، ابعاد و انواع مدیریت
- اهمیت مدیریت در آموزش پرورش
- تعاریف مدیریت آموزشی
- اهداف مدیریت آموزشی
- اصول اساسی مدیریت
- عناصر اساسی مدیریت
- توانایی ها و ویژگی های مدیریت آموزشی
- صفات و خصایص منفی در مدیران به ویژه مدیران آموزشی
- سئوال هایی از فصل دوم
فصل سوم: کلیاتی درباره ی سازمان و تشکیلات اداری وزارت آموزش و پرورش
- برخی از هدف های آموزشی فصل سوم ویژه مدرسان
- سازمان کنونی آموزش و پرورش ایران
- تاریخچه ی مختصر سازمان و تشکیلات اداری وزارت آموزش و پرورش
- وزیر آموزش و پرورش: وظایف و دفاتر زیر نظر
- شورای عالی آموزش و پرورش
- سازمان های وابسته ی وزارت آموزش و پرورش
- سازمان پژوهش و برنامه ریزی أموزشی
- سازمان نوسازی و توسعه و تجهیز مدارس کشور
- انجمن اولیاء و مربیان
- قانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
- نهضت سواد آموزی
- سازمان ملی پرورش استعداد های درخشان
- سازمان آموزش و پرورش استثنایی
- سازمان اداری آموزش و پرورش در استان، شهرستان و بخش
- سازمان اداره ی کل آموزش پرورش و اهم وظایف واحد های استانی
- سازمان اداری آموزش و پرورش شهرستان
- تشکیلات اداری آموزش و پرورش در آموزش عالی
- سئوال هایی از فصل سوم
فصل چهارم: کلیاتی درباره ی سازمان مدارس در ایران
- برخی از هدف های فصل چهارم ویژه مدرسان
- تاریخچه ی مختصر سازمان مدارس
- سازمان مدارس به سبک جدید در ایران
- سازمان مدارس از 1345 تا کنون
- گسترش کمّی مدارس در ایران
- مفهوم، تعریف و انواع مدارس در ایران
- انواع دوره های تحصیلی و مراکز آموزشی در ایران
- اصول حاکم بر فعالیت های آموزشی و پرورشی دوره ی پیش دبستانی
- اهداف، برنامه و فعالیت های دوره ی پیش دبستانی
- ویژگی های عمومی مربیان پیش دبستانی
- وضعیت کمّی دوره ی پیش دبستانی درسال تحصیلی 87-1386
- دوره ابتدایی و تاریخچه ی مختصر آن
- طرح سنجش آمادگی تحصیلی و جسمی نوآموزان
- اهمیت و اهداف دوره ی ابتدایی
- اهداف دوره ی ابتدایی مصوب شورای عالی آموزش و پرورش
- شرایط ثبت نام در دوره ی ابتدایی
- برنامه ها و کتاب های دوره ی ابتدایی
- سازمان و اداره ی دبستان ها
- مدیریت دبستان ها؛ خصایص، کارها و وظایف
- اداره ی دبستان های یک معلمی و چند معلمی
- دوره ی راهنمایی تحصیلی
- اهداف دوره ی راهنمایی
- شرایط ثبت نام در دوره ی راهنمایی
- برنامه های درسی و کتاب های درسی دوره ی راهنمایی
- دوره ی آموزش متوسطه
- اهداف دوره ی متوسطه
- شرایط ثبت نام دوره ی متوسطه
- وظایف عمده ی مدیران مدارس متوسطه
- شاخه ی متوسطه ی فنی و حرفه ای
- دوره ی پیش دانشگاهی
- آموزش عالی
- تربیت دبیر دانشگاه ها
- آینده نگری
فصل پنجم: درجه بندی مدارس و وظایف عمده ی بعضی از کارکنان
- برخی از هدف های آموزشی فصل پنجم
- درجه بندی مدارس
- سازمان و درجه بندی مدارس ابتدایی
- سازمان و درجه بندی مدارس راهنمایی تحصیلی
- سازمان و درجه بندی دبیرستان ها
- اهم وظایف معلمان مدارس
- اهم وظایف معلمان راهنما
- اهم وظایف معاونان مدارس متوسطه
- اهم وظایف مشاوران مدارس متوسطه
- اهم وظایف مربیان امور تربیتی مدرسه
- اهم وظایف مدیران دروس
فصل ششم: کلیاتی درباره ی قوانین و مقررات آموزش و پرورش و مکاتبات اداری
- برخی از هدف های آموزش فصل ششم " ویژه مدرسان "
- قوانین و مقررات آموزش و پرورش
- نکات مهمی از قانون مدیریت و خدمات کشوری
- انواع مرخصی
- کلیاتی درباره ی مکاتبات اداری
- اصطلاحات مکاتبات اداری
- اجزای نامه های اداری
- طبقه بندی نامه های اداری
- امور دفتری و انواع دفاتر در مدارس ابتدایی
- نامه های وارده و صادره
- انواع دفاتر درمدارس ابتدایی
- آیین نامه ی مدارس
مؤلف: احمد صافی
انتشارات: رشد