d981d984d8b3d981d987-3-225x300

چرا فلسفه؟ – کتابانه

آغاز فلسفه هنگامی است که بشر دست به کوشش می زند تا جهان را، نه از راه دین یا قبول مرجعیت بلکه از راه کاربرد عقل بفهمد.

به طور خلاصه فلسفه به معنای عشق در دانایی است. فلسفه فعالیتی است که مردم به آن می پردازند تا حقایقی نسبت به خودشان، دنیایی که در آن زندگی می کنند و روابطی که با این دنیا و دیگران دارند، را بیابند. کسانی که در رشته ی فلسفه تحقیق می کنند، دائما در حال پرسش و پاسخ اند و در رابطه با پاسخی که درباره ی زندگی می یابند بحث می کنند. بنابراین فلسفه تلاشی است برای فهم عقلی در بنیادی ترین شکل آن. از این رو پرسش های مهم درباره ی ماهیت ادراک، و بنابراین درباره ی تحقیق و شناخت، پیش می کشد. پاسخ تمامی این پرسش ها را چگونه پیدا کنیم؟ آیا هیچ گاه می توان به راستی چیزی داشت، یعنی در مورد آن یقین داشت؟ اگر می گویید بله، بگویید چه چیز را. و اگر چیزی می دانیم، چگونه می توانیم یقین حاصل کنیم که می دانیم؛ به عبارت دیگر آیا هرگز می توانیم بدانیم که می دانیم؟ پرسش هایی از این دست در قلب فلسفه قرار دارد.

کانت می گوید کار فلسفه وضع قواعد نیست، بلکه وارسی احکامی است که عقل مشترک در هر مورد صادر می کند. آغاز فلسفه هنگامی است که بشر دست به کوشش می زند تا جهان را، نه از راه دین یا قبول مرجعیت بلکه از راه کاربرد عقل بفهمد. این مرحله ظاهرا در یونان کهن در سده های ششم و پنجم و چهارم پیش از میلاد شروع شد. اولین پرسش های یونانیان این ها بود: جهان از چه ساخته شده است؟ و چه چیز جهان را پابرجا نگه می دارد؟ اما بعد از سقراط، مشهورترین فیلسوف یونانی، آمد و گفت مهم ترین مطلب چگونه زیستن است. سوال اصلی او این بود: “عدالت چیست؟” افلاطون شاگرد او نخستین فیلسوف غربی است که آثار مکتوبش باقی مانده و اکنون در دانشگاه های سراسر دنیا مطالعه می شود. ارسطو شاگرد افلاطون نیز از نبوغ مشابهی برخوردار بود.

فلسفه در حالت کلی به دو دسته ی هستی شناسی و معرفت شناسی تقسیم می شود. و از نظر دوره به سه دوره ی کلی:

۱_فلسفه ی باستان

۲_ فلسفه ی قرون وسطی_ قرن ۵ تا ۱۶ میلادی_

۳_ فلسفه ی قرون جدید_۱۷ تا ۲۰ میلادی_

اشکال ابتدایی تفکر فلسفی برای نخستین بار در دوران باستان و در سرزمین های مختلفی از جمله مصر، ایران، چین، هند و یونان پدید آمده است. فلسفه ی باستان ویژگی های بارزی دارد که بعدها در فلسفه مدرن غرب نیز بروز می کند. در دوران باستان فلسفه متکی بر علم نبود زیرا بر پایه رشد و شناسایی سطحی و ابتدایی آن دوران تکیه داشت. پیش از فلسفه، ادیان مختلف به تمام پرسش های مردم جواب می دادند. این پاسخ ها و توضیحات دینی سینه به سینه و نسل به نسل انتقال می یافتند.

در ادامه اشاره ای خواهیم داشت به موضوعات فلسفه؛ موضوع فلسفه مسائلی اساسی است که باید درباره ی آن ها اندیشید. این مسائل به پنج دسته ی اصلی تقسیم می شود:

۱_ تفکر در چیستی استدلال و استنتاج

۲_ تفکر در چیستی شناخت (معرفت)

۳_ تفکر در چیستی هستی

۴_ تفکر در چیستی امور اخلاقی

۵_ تفکر در چیستی زیبایی

از این ها گذشته، به مبحثی باید اشاره کرد که می توان نام “فلسفه ی عملی” بر آن نهاد. مراد از فلسفه ی عملی، کاربست نظریه ی فلسفی در مطالعه ی سایر موضوع هاست. از این روست که می توان از فلسفه ی سیاسی، فلسفه ی دین، فلسفه ی تاریخ و مانند آن ها سخن به میان آورد. اگر می خواهید به دنیای پر راز فلسفه وارد شوید بهتر است از کتاب های آسان تر شروع کنید و قدم به قدم با فلسفه همراه شوید. در انتها تعدادی کتاب برای شروع فلسفه و آشنایی با آن را ذکر می کنیم:

تسلی بخشی های فلسفه اثر آلن دوباتن

در بخش اول این اثر، نویسنده ما را با فیلسوف یونانی، سقراط آشنا می کند. سقراط که در نهایت محکوم شد، میان مردم می رفت و آن ها را به چالش می کشید. سقراط در منون افلاطون، با کسی بحث می کند که معتقد است، کسی که دارای سیم و زر است انسان با فضیلتی است. اما سقراط در همین گفت و گو مرد را قانع کرد که ثروتمندی فضیلت نیست، بلکه چگونگی به دست آوردن آن ثروت است که فضیلت است…

در باب حکمت زندگی اثر آرتور شوپنهاور

موضوع اصلی کتاب دیدگاه شوپنهاور در باب سعادت و مسیر کامیابی است که در این بین به بعضی معضلات اجتماعی که سد راه کشف حقیقت می شوند نیز اشاره می کند؛ وی بر این عقیده است که رسیدن به خوشبختیِ محض امکان پذیر نیست و در این خصوص جهان را به محنت کده ای  تشبیه می کند که تنها راه لذت بردن از آن، دفع شر است.

 هستی و نیستی اثر ژان پل سارتر

این کتاب از مهم ترین و برجسته ترین آثار قرن بیستم، در حوزه ی فلسفه اگزیستانسیالیسم است. بسیاری از فلاسفه این کتاب را مهم ترین کتاب سارتر دانسته اند. از نقطه نظر سارتر، انسان تمام حواس اش معطوف به محیط خویش است و به محیط خود توجه دارد، نه به چیز دیگر!

 سیر حکمت در اروپا اثر محمدعلی فروغی

محمدعلی فروغی در ابتدایِ کتاب، سرآغاز تمدن و دانش و حکمت را در شرقِ زمین و در یونان می بیند، که البته خود از فرهنگِ  دیگر نقاط مشرق زمین همچون هندوستان، مصر، ایران و… تاثیر پذیرفته است. نویسنده سپس، به حکمای هفتگانه که از قدیمی ترین حکما و دانشمندانِ یونان باستان بوده اند، اشاره دارد. مثلا از مکتب فیثاغوریان می نویسد که، پیرو فیثاغورت (فیلسوف و ریاضی دان یونان باستان) بودند و…

منبع: مگی، براین، سرگذشت فلسفه، 1398، ترجمه حسن کامشاد، تهران: نی

.

این مقاله توسط گروه فرهنگی کتابانه گردآوری شده است.

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

    فهرست فروشگاه